Diploma uitreiking

De korte cursus permacultuur die we in de jeugdgevangenis in Bvumbe organiseerden is afgerond en werd afgesloten met een diploma uitreiking. Aan dit soort ceremonies wordt hier waarde gehecht en ik denk zelf ook dat het, vooral voor het zelfbeeld van de deelnemers, heel belangrijk is dat de organisatie die de cursus regelt het resultaat serieus neemt en vooral dat de inzet en motivatie van de deelnemende cursisten op prijs wordt gesteld. Veel lezers van dit blog hebben een steentje bijgedragen aan dezelfde cursus vorig jaar in Mikuyu en alle giften die later zijn binnen gekomen zijn, met het restbedrag van Mikuyu, zijn naar de cursus in Bvumbwe overgebracht. Het werken in de  tuin daar was in het begin wat moeizaam, maar uiteindelijk kwam er schot in en het enthousiasme groeide alleen maar. Een belangrijke bijdrage daaraan werd geleverd door een enthousiaste bewaker, luisterend naar de illustere naam van Hema. Het slagen of falen van een project kan afhangen van het enthousiasme van één of twee mensen.

Hema bij de opbrengst van de tuin

Toen we in Bvumbwe aankwamen, vroeg op een zaterdagmorgen, was er nog niet veel aan de voorbereiding gedaan, maar zoals wel vaker hier werd alles toch snel in gang gezet en kon de ceremonie na een drie kwartier beginnen. Er waren stichtelijke woorden van Anita van Byounique en van de leiding van de gevangenis. Byounique is in Bvumbwe anderhalf jaar geleden begonnen en er zijn nu een cursus duurzame landbouw, kleermaken en een kappers opleiding. Voor Byounique is het doel van deze bijeenkomst om aandacht te besteden aan de situatie in de jeugdgevangenissen, om bekendheid te geven aan de rehabilitatieprojecten, om banden op te bouwen met partners en om inkomen genererende projecten rond de vakopleidingen te starten.

De ceremonie vervolgde met gevangenen die een gedicht voordroegen en het optreden van een bandje. Er werd gespeeld op een gitaar met 4 snaren, op zelf geïmproviseerde percussie instrumenten met zang van alle bandleden. 

Na de uitreiking van de certificaten en de cadeaus (een afsluitbare opbergdoos of drinkbeker) was er gelegenheid om de producten van de cursussen te bekijken en te kopen. Er waren textiel producten en groenten. Normaal wordt de geproduceerde groente verdeeld onder de jongens die onder medische behandeling zijn en die dus wel wat bijvoeding kunnen gebruiken. Opdrachten voor de kleding werden genoteerd. Mensen wilden wel graag kopen, maar de salarissen komen pas eind van de maand en dan zullen de producten echt gekocht worden.

Na een cakeje en een flesje Fanta was er nog een optreden van een groep jongens die een traditionele dans hadden voorbereid. Alles in zelfgemaakte kostuums van plasticzakken en uitgeplozen kunstmest zakken. Dit optreden was een hoogtepunt en oogstte veel succes, met name omdat bewakers en gasten ook enthousiast mee dansten.

  

Er waren verschillende vertegenwoordigers van andere organisaties en gelukkig ook pers. Aan alle aanwezige gevangenen werd tenslotte een stukje zeep uitgedeeld. Dat is altijd een heel welkom presentje omdat de budgetten van de gevangenissen door het Ministerie van Financiën vaak zo gekort worden dat er nauwelijks genoeg geld is om voedsel te kopen en de zeepvoorziening schiet er dan meestal bij in.

Het bezoek aan de tuin

De gasten kregen nog een rondleiding op de tuin om een indruk te krijgen van het werk dat 15 jongens daar iedere dag doen en waarvan watergeven (sjouwen met gieters) het belangrijkste onderdeel vormt.

De tuingroep van Bvumbwe

Verloving

Mijn lerares Chichewa, Chimwemwe Chipatala, gaat 5 september trouwen en afgelopen weekend is ze verloofd. Het is niet heel erg gebruikelijk hier om je te verloven en ik geloof dat het alleen bij de wat meer welgestelde families voorkomt. Mijn guard John ging met me mee om te vertalen en als morele steun. Het feest was in het huis van haar ouders  ongeveer een kwartier lopen van mijn huis in een drukke woonwijk, Sadzi. We konden natuurlijk al van een afstand de muziek horen. Geluidsinstallaties zijn een essentieel onderdeel van dit soort ceremonies. Vaak is  de geluidskwaliteit omgekeerd evenredig aan het volume. Chimwemwe had er al rekening mee gehouden dat Malawiërs meestal wat later komen en dat Europeanen op tijd zijn dus ze had mij gezegd dat het een half uur later begon en de meeste bezoekers waren er al toen we aankwamen. De families van bruid en bruidegom zaten apart.

Het ging bij het feest om twee dingen: de twee betrokken families kennis te laten maken en geld voor de bruiloft in te zamelen. De hele bijeenkomst werd geleid door twee ceremoniemeesters, één voor iedere kant. Er werd begonnen met de binnenkomst van drie gesluierde dames. Iemand van de familie van de bruidegom moest daar de toekomstige bruid uit zien te kiezen. Dat lukte gelukkig.

Er werd me verteld dat het betalen van een bruidsschat niet gebruikelijk is, maar er werd een hele partij gereedschap en keukengerei aangeboden. In Nederland zouden we dat een uitzet noemen. Het aanbieden ging met veel grappen en gelach gepaard

Tussen de families werd ook een haan en een hen uitgewisseld. De haan van de bruidegom naar de bruid en de hen andersom. Daar zal ook wel wat achter zitten, maar de precieze symboliek werd mij niet duidelijk. Toen werd er een gebraden kip binnen gedragen en die werd door twee ooms van het paar in tweeën gedeeld en in kleine stukjes tussen alle aanwezigen verdeeld. Dit alles met blote handen, die natuurlijk wel eerst publiekelijk grondig gewassen waren.

Een belangrijk facet van het feest is ook het geven van geld. Een groep bekenden, familie van de bruid, collega’s, buren, wordt door de ceremoniemeester naar voren geroepen en al dansend wordt er dan geld in een afwas teiltje gegooid. Het is zaak dat zo onverschillig mogelijk te doen, het moet lijken of het je niets doet, al dat smijten met geld. Veel mensen gaan speciaal naar de bank om een flinke bundel, liefst ongebruikte, biljetten te halen. Meestal 20 en 50 Kwacha (€ 0,04 en € 0,10). Je kon trouwens ook in de rij gaan staan om al gegeven biljetten ter plekke te wisselen en nog een keer te doneren. Dat gegooi met geld geeft dus nog een heel gedoe. De jongere zus van Chimwemwe, Maggie, heeft een groot deel van het feest in gebukte houding beleefd omdat zij de biljetten moest oprapen en tellen.

De bruid als de bruidegom hadden allebei een persoonlijke hulp had die er met zakdoek en poederdoos voor zorgde dat er niet te veel gezweet en geglommen werd.

Er werd me nog gevraagd of ik mijn Chichewa lerares wilde toespreken, maar voor die eer heb ik zo beleefd mogelijk bedankt.