Afscheidstour

De laatste weken in Malawi zijn nu aangebroken en we hebben een lang weekend gebruikt om nog wat van het land te zien. We begonnen met een bezoek aan Namizimu Forest Retreat. Een afgelegen lodge tussen Mangochi en de grens met Mozambique. In een oud koloniaal huis in een natuurreservaat is een prettig onderkomen gemaakt met mooie kamers. De omgeving is prachtig en de lodge ligt op een berg die alleen met een goede 4-wheel drive auto te bereiken is. Wij moesten dus de laatste anderhalve kilometer lopen, want wij hadden een lage Toyota. Dat viel niet mee, want het was erg steil. Maar de ligging is uniek. Je kunt de twee meren (Lake Malawi en Lake Malombe) prachtig zien met de Shire rivier ertussen.

De tent wordt gerund door een dame uit Perzië, opgegroeid in Malawi en getrouwd met een Schot. Er is geen stroom en er wordt veel gedaan met zonnepanelen en zonneboilers. De verzorging en het eten is ronduit fantastisch. Heerlijke maaltijden, zelfgebakken broodjes en een zeer persoonlijke verzorging. Ik kende Tara, de gastvrouw van Namizimu, al omdat er een VSO bijeenkomst (peer support) was geweest. Het was een hartelijk weerzien, met leuke gesprekken en ’s avonds spelletjes bij kaars- en led licht.

De volgende dag door naar Kuti Wildlife Reserve in Salima. Felice had daarover een artikeltje uit het Parool meegebracht. Het wordt namelijk sinds een aantal maanden gerund door een Nederlands stel. Het wildbestand rond het restaurant doet wat armetierig aan met één struisvogel, één dromedaris en één giraf; al ontstond er wel wat beroering omdat er bij het restaurant een slang werd gezien. Omdat er geen gevaarlijke dieren in het parkje zijn kun je er vrij lopen en fietsen. Leuk om zo zebra’s antilopen en apen te zien. Het is een heel bijzondere en leuke ervaring om op de fiets door een wildpark te rijden. De fietsen die we huurden waren trouwens wel heel erg slecht. Erg versleten en een niet werkende versnelling maken het fietsen er niet prettiger op. Hier ook een leuk huisje. Alles weer met alternatieve energie en voor warm water werd even een vuurtje gestookt door de nachtwaker. Het was heerlijk rustig met een prachtig ‘sunset deck’ om de zonsondergang te zien. ’s Morgens vroeg ook nog lekker gewandeld.

 

De laatste stop was in Ntchisi Forest Reserve. Een behoorlijk afgelegen plek bij een tropisch regenwoud. Gelukkig had ik gebeld om te vragen of we er met onze auto konden komen. Er werd ons aangeraden het laatste stuk(20 KM) met een 4-wheel drive te doen. We werden opgehaald door de manager bij het politiebureau in Ntchisi, waar we ook de auto konden parkeren. Dat Ntchisi al afgelegen is merkten we omdat we 2 keer de weg niet konden vinden en dus behoorlijk wat later dan afgesproken bij het politiebureau waren. De manager bleek ook een Nederlander, die ons keurig naar de lodge bracht met een oude Landcruizer. Weer geen stroom, telefoon en internet, maar wel een prachtige omgeving. Na een sandwich een lange wandeling (bijna 3 uur) tegen de berg op en door het regenwoud gemaakt. Prachtig! ’s Avonds heerlijk gegeten en naar de sterrenhemel gekeken.

De zonsopgang was iets minder spectaculair dan we ons hadden voorgesteld, maar we hebben een leuk wandelingetje in de buurt gemaakt nog voor het ontbijt. De wandeling van de vorige dag zat nog wel in de benen. Via het politiebureau terug, waar bleek dat ik de radio niet had uitgezet dus was de accu helemaal leeg. De auto die we geleend hadden was een automaat, dus we hadden even de hulp van de politie nodig om de accu weer aan de praat te krijgen. De terugweg was ook niet simpel, eerst 38 km slechte, onverharde weg, wat ons autootje maar net aankon, maar we hebben het gered en tegen half 5, na 450 KM, waren we weer in Zomba.

Als je zo’n tocht maakt en je ziet de leuke plekjes en de goede onderkomens vraag je je wel af of er in het toerisme in Malawi wat te verdienen is. We waren op alle drie de plekken de enige gasten. Malawiërs zien er blijkbaar niet veel in, want bijna alle hotels worden door mensen van buiten Malawi gerund. Dat kan natuurlijk ook iets te maken hebben met het beschikbare kapitaal. Waarom er dan verhoudingsgewijs meer Nederlanders in de toeristen business hier zitten is een vraag waar we nog niet uit zijn.

PUM

Het is te merken dat we in een afrondende periode van het verblijf in Malawi terecht zijn gekomen. Er is een opvolger voor mij geselecteerd, een volunteer uit Zimbabwe met veel ervaring o.a. in “agribusiness”. Rond 20 mei komt hij in Zomba dus er is tijd om één en ander over te dragen. Een prettig idee. 

Ter voorbereiding van mijn terugkeer naar Amersfoort had ik mijn profiel op de website van PUM bijgewerkt en aangegeven dat ik na 1 juli 2016 beschikbaar ben. Tot mijn verrassing kreeg ik bijna per omgaande een mail dat er in Malawi een bedrijf was dat hulp had gevraagd bij het maken van een businessplan, of ik daar wat voor voelde. Logistiek is het natuurlijk een voordeel dat ik al in Malawi ben. Ik heb nog wat vrije dagen staan dus een weekje vrij om hier aan te besteden leek mij wel leuk. Nadat mijn CV door de ondernemer was geaccepteerd, konden we aan de praktische uitvoering werken. Dat had nog wel even wat communicatieve voeten in de aarde zoals gebruikelijk in Malawi. Er ontstond wat  verwarring over de 2^e mei omdat dat hier een vrije dag is omdat 1 mei (Dag van de Arbeid) dit jaar op zondag viel. Uiteindelijk werden we maandagmiddag opgehaald en in Lilongwe in een leuke lodge ondergebracht. 

Het kantoortje op de farm

De volgende dag naar het kantoor van de zaadfirma; een groeiend bedrijf dat gecertificeerd zaaizaad produceert en verhandelt. Een echt familie bedrijf van een vader en twee zoons dat gerund wordt vanuit een klein kantoor achter een supermarktje dat ook van het bedrijf is. Toen ik binnenkwam was er een soort stoelendans met bureautjes aan de gang om een werkplek voor mij te creëren. De grote baas van het bedrijf is de pater familias die achter een heel smal bureau uiteindelijk alle beslissingen neemt. Hij had niet veel tijd, want hij was ook nog lid van het Malawische Parlement, maar we konden even praten. Hij had eigenlijk gehoopt op een ondersteuning door PUM van een maand, maar had al begrepen dat een uitzending niet langer dan 2 weken kan duren. Dat ik maar 1 week kwam was jammer en het leek het beste de doelen van de missie aan te passen. Het bedrijf heeft een flinke uitbreiding van de opslagruimte nodig. Er is al een store in Salima (100 km van Lilongwe) dichtbij de farm. Het leek een goed plan om daarvoor wat concrete aanbevelingen te geven. We gingen dus de volgende dag naar Salima om de zaak ter plekke te bekijken. Ik was wel blij dat het een heel praktische opdracht was, dat ligt me wel. 

 

Na een middag rondkijken en praten met de mensen had ik wel een beeld en een paar aanbevelingen om de zaak wat pragmatischer aan te pakken en vooral aan de arbeidsomstandigheden te werken. Daar werd door de werknemers, terecht, nogal over geklaagd. Geen goede wasruimte, heel weinig stoelen zodat werk dat beter zittend gedaan kan worden staand werd uitgevoerd, geen aparte gifkast voor de bestrijdingsmiddelen. Omdat de bonen door de schoningsmachine niet goed gesorteerd kunnen worden wordt dat buiten met de hand gedaan. Maar goed dat de ARBO niet gezien heeft hoe dat gaat.

Terug in Lilongwe heb ik een verslag van mijn bevindingen gemaakt en zaterdag werden we door één van de zoons van de baas terug naar Zomba gereden. Dat was nog wel even een Malawisch momentje want de afspraak was om 9 uur vertrekken, maar dat werd uiteindelijk bijna half één. Er werd mij verzekerd dat mijn meedenken zijn nut had en ik vond het erg leuk om ook eens een PUM missie in de praktijk mee te maken.

Mijn schetsje om zaadzakjes te perforeren

Ntcheu

Het is al weer een tijd geleden dat ik hier wat heb gepost. Na de beslissing in februari om een paar maanden langer in Malawi te blijven kreeg ik moeilijk op een rij wat er precies van mij werd verwacht. Ik had duidelijk aangegeven dat ik in Zomba wilde blijven wonen omdat ik ook nog het boomplant projectje voor de gevangenissen wilde afronden en voorbereiden op het volgend jaar. Het koffieproject is in Ntcheu, ongeveer 130 km van Zomba, maar de weg is goed. Ik heb de rit 4 keer gemaakt met de minibus om een training bij te wonen. Dat was geen geweldige ervaring. De minibusjes brengen je goedkoop eigenlijk overal in Malawi, maar ze worden zo vol mogelijk gestopt met mensen en bagage. Ze zijn vaak oud en niet erg comfortabel. Ik deed over de trip meestal zo’n uur of 4 omdat overal onderweg op nieuwe passagiers werd gewacht. Op de motor deed ik er 2 uur over, toch ook een hele rit, maar een stuk prettiger dan de minibus.

Het koffieproject in Ntcheu heet IMA4P, Increasing Market Acess for the Poor, en wordt door VSO in 4 landen tegelijk uitgevoerd, aangestuurd vanuit London. Het project in Malawi kwam in de problemen omdat de volunteer met kerst onverwacht vertrok terwijl het project hier in Malawi eind juni afloopt. Om deze periode te overbruggen werd ik gevraagd tot juli te blijven. Inmiddels ben ik ook al gevraagd of ik nog wat langer beschikbaar ben om de blijven voor de evaluatie.

In Ntcheu bezocht ik 3 coöperaties die koffie verbouwen. Het doel van het project is om kleine boeren van een beter inkomen te voorzien door de verbouw van koffie in een gebied waar tot nu weinig of geen koffie werd gekweekt. Het lijkt aardig te lukken en sommige boeren zijn al aan de eerste oogst toe van zaailingen die in 2012 geplant zijn. Een probleem is wel dat er tot nu toe maar één handelaar uit Zuidoost Azië is die de koffie wil kopen en die heeft dus een machtspositie. Gelukkig heeft die handelaar wel beloofd alle koffie op te kopen.

In de begin periode is het project nogal ambitieus te werk gegaan. Er werden machines aangeschaft om de koffiebonen uit de bessen te halen, erg dure machines, instaat om 10.000 kg per uur te verwerken, terwijl de oogst vorig jaar niet meer dan 100 kg was. Natuurlijk hebben boeren die beginnen met het telen van koffie veel meer aan meerdere, kleinere en mobiele apparaatjes. Het is niet duidelijk of daar nog iets aan gedaan kan worden. 

Vergaderen langs de kant van de weg

De eerste rijpende koffie

Er is ook een sms informatie systeem geïnstalleerd, maar het is niet helemaal duidelijk wat daarmee gecommuniceerd gaat worden. In Ghana wordt dit systeem gebuikt om de koffieprijzen uit te wisselen, maar dat is hier, met maar één koper, niet aan de orde. Een flink deel van de boeren heeft bovendien geen betrouwbare telefoonverbinding. Ik hoop dat ik wat berichtjes met teeltadviezen e.d. kan gaan versturen en vooral dat het systeem interactief gemaakt kan worden zodat de boeren ook met hun vragen ergens terecht kunnen.

Het bezoeken van de koffie veldjes was erg leuk. Een grote verscheidenheid. Net geplante veldjes, verwaarloosde veldjes en prachtige stukken met de teelt van verschillende gewassen door elkaar. (Hibiscus voor thee, gember, moringa, knoflook.) Sommige boeren, bijna de helft is vrouw, zijn zeer ambitieus en stellen mijn bezoek erg op prijs. Het project gaat over organische koffie dus zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Ik kan dus mijn ideetjes; van recepten voor zeepspiritus tot compost maken, groenbemesting en bodembedekking goed kwijt.